Ceuta'ya 50 Bin Göçmen Akını: Çoğu Geri Döndü

Ceuta göçmen akını, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk bölgesine Perşembe günü başlayan ve Cuma sabahına kadar süren yoğun geçişlerle gündeme geldi. İspanyol İçişleri Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 50 bin kişi, Fas sınırını aşarak Ceuta'ya girdi. Bölgenin nüfusu 84 bin civarında olduğu için bu sayı, şehrin sakinlerinin yarısından fazlasına denk geliyordu. Cuma akşamı itibarıyla 48 bin 300 kişinin gönüllü olarak Fas'a döndüğü açıklandı.

Olay, Fas'ta sosyal medya üzerinden yayılan "sınır açık" haberleriyle başladı. Birçok kişi, Fas güvenlik güçlerinin kendilerini geçmeye teşvik ettiğini iddia etti. Kimileri çiti aşarak, kimileri deliklerden geçerek, bazılarıysa denizi yüzerek veya şişme can yelekleriyle kıyıya ulaştı. En az 60 kişi, bu karmaşa sırasında hayatını kaybetti.

Geçiş Nasıl Gerçekleşti?

Mohammed Ahmidho gibi birçok Faslı, Perşembe sabahı erken saatlerde sosyal medya paylaşımlarını gördükten sonra harekete geçti. 37 yaşındaki Ahmidho, Fas polisinin "İspanya'ya gelin" dediğini anlattı. Kalabalık, zincirli çitleri aştı, deliklerden süzüldü veya deniz yoluyla kıyıya ulaştı. Bazıları ıslak giysiler, paletler ve turuncu can yelekleriyle denizi geçmeye çalıştı.

Ceuta yetkilileri, giriş sayısını 50 bin ile 60 bin arasında değişen rakamlarla duyurdu. Bölge başkanı Juan Jesús Vivas, rakamın 60 bine yaklaştığını belirtti. Bu, 2015 Avrupa göç krizindeki en yoğun dönemlerden bile daha sert bir dalga olarak nitelendirildi.

Şehir merkezinde, özellikle genç erkeklerden oluşan gruplar meydanları, caddeleri, apartman avlularını ve köprü altlarını doldurdu. Bazıları plajlarda yüzdü, bazıları kapalı marketlerin önünde bekledi. Yerel halk, dükkânlarını kapatıp evlerine çekildi. 68 yaşındaki Francisco Pérez, torunlarını arabaya bindirirken "korktuk" dedi ve hükümeti eleştirdi.

İspanyol Hükümetinin Tepkisi

Başbakan Pedro Sánchez, Cuma sabahı Ceuta'ya gitti. Olayı "İspanya'nın toprak bütünlüğünün ihlali" olarak niteledi ve insan kaçakçılarını suçladı. Sánchez'e göre kaçakçılar, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin son kararını çarpıtarak göçmenleri yanılttı. Mahkeme, deniz yoluyla gelenlerin anında geri gönderilemeyeceğine hükmetmişti.

İspanyol ordusu ve polis güçleri hızla seferber edildi. Tanklar konuşlandırıldı, helikopterler uçtu, deniz kuvvetleri kıyıya yaklaştı. Askerler, Arapça mesajlarla göçmenlere geri dönmeleri çağrısında bulundu. Polis ve askerler, sopalarla uyarı yaparak kalabalığı sınıra doğru yönlendirdi.

Şehirde bazı genç İspanyolların Faslıları takip edip korkuttuğu da görüldü. Göçmenler ise su, yiyecek ve barınma bulamadıklarını söyledi. Ahmidho, "Su yok, yemek yok, yatacak yer yok. Hiçbir şey yok" dedi.

Neden Bu Kadar Çok Kişi Geldi?

Nedenler hâlâ net değil. Birçok göçmen, Fas yetkililerinin sınırları bilerek açtığını iddia etti. 24 yaşındaki Ajoub el-Arrot, "Politik bir nedenleri olabilir. Sınırı açıp herkesi geçirdiler" dedi. 19 yaşındaki Douae Tabit, sosyal medyada viral olan haberler sayesinde geldiğini ve geri dönmeyeceğini söyledi.

Bazı uzmanlar, Fas'ın geçmişte göçmen akınlarını siyasi baskı aracı olarak kullandığını hatırlattı. İspanyol muhalefeti ise Sánchez hükümetinin göçmen dostu politikalarını eleştirdi. Bu yıl bir milyondan fazla kaçak göçmenin yasal ikamet başvurusu yapmasına izin verilmesi, çekim yaratmış olabileceği iddia edildi.

Geri Dönüş Süreci

Cuma öğleden sonra geri dönüş hızlandı. Saat 18.00 itibarıyla İçişleri Bakanlığı, 48 bin 300 kişinin sınırın öte tarafına geçtiğini duyurdu. Göçmenler, iki ülke arasındaki küçük plajdan geçerek Fas'a döndü. İspanyol askerleri, "İspanya'dan çıkın" diye bağırarak süreci hızlandırdı.

Cumartesi günü itibarıyla durum büyük ölçüde normale döndü. İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, "Durum neredeyse tamamen tersine çevrildi" dedi. Hayatını kaybedenlerin sayısı bazı kaynaklarda 67'ye kadar yükseldi. Ölenlerin bir kısmı boğulurken, bir kısmı izdihamda ezildi.

Ceuta, Avrupa Birliği'nin Afrika ile kara sınırına sahip nadir topraklarından biri. 2021'de benzer ama daha küçük ölçekli bir akın yaşanmıştı. Bu kez rakamlar çok daha yüksekti ve Avrupa'da Schengen tartışmalarını yeniden alevlendirdi. İtalya, İspanya ile sınır kontrollerini sıkılaştırma kararı aldı.

Yerel Halk ve Göçmenlerin Durumu

Yerel sakinler, özellikle gençlerin sokaklarda dolaşmasından endişe duydu. Ceuta doğumlu 15 yaşındaki Sulayman Ahmed, "Fas'ın daha fazla kaynak ayırarak insanları engellemesi gerekiyor" dedi. Politikacıların sınır ziyaretlerini "tiyatro" olarak nitelendirdi.

Göçmenler arasında iş bulma umuduyla gelenler çoğunluktaydı. Ancak Ceuta'da ne barınma ne de iş imkânı bulabildiler. Birçok kişi, hayal kırıklığıyla geri döndü. Ahmidho, uzun kuyrukta ilerlerken "Bizim için hiçbir şey yoktu. 'İspanya'dan çıkın' diye bağırıyorlardı" dedi.

Olay, Avrupa'da göç politikalarının yeniden tartışılmasına yol açtı. İspanya, Fas ile iş birliği içinde geri gönderme sürecini hızlandırdığını duyurdu. Fas tarafında ise sınırın yeniden sıkı kontrol altına alındığı bildirildi.

Ceuta göçmen akını, kısa sürede başlayıp hızla sona eren ancak siyasi ve insani etkileri uzun sürebilecek bir kriz olarak kayıtlara geçti. Yetkililer, benzer olayların tekrarlanmaması için sınır güvenliğini artırma sözü verdi.