Kahverengi kokarcaya karşı 1,65 milyon samuray arısı

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, kahverengi kokarca zararlısına karşı yürütülen biyolojik mücadele kapsamında 2026 yılı içinde doğaya 1 milyon 650 bin samuray arısı bırakıldığını duyurdu. Bakanlık tarafından uygulanan eylem planında biyolojik, mekanik, biyoteknik ve kimyasal yöntemler, zararlının yoğunluğuna ve bulunduğu bölgeye göre birlikte kullanılıyor.

Fındık başta olmak üzere 300'den fazla bitkisel üründe zarara neden olabilen zararlıyla mücadele çalışmaları, risk altındaki illerde sürdürülüyor. Bakan Yumaklı'nın yazılı açıklamasında, uygulamaların üretimde verim kaybını azaltmayı ve zararlının popülasyonunu kontrol altında tutmayı hedeflediği belirtildi.

Kahverengi kokarca için entegre mücadele planı uygulanıyor

Bakan Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanlığının Kahverengi Kokarca ile Mücadele Eylem Planı çerçevesinde kapsamlı çalışma yürüttüğünü bildirdi. Plan kapsamında zararlının yayılım gösterdiği ve yayılım riski taşıyan bölgelerde farklı mücadele teknikleri değerlendirilerek uygulanıyor.

Açıklamaya göre, mücadelede yalnızca tek bir yönteme bağlı kalınmıyor. Zararlının yaşam döngüsü, popülasyon yoğunluğu, bulunduğu alan ve tarımsal ürün üzerindeki etkisi dikkate alınarak mekanik, biyoteknik, biyolojik ve kimyasal uygulamalardan yararlanılıyor. Bu yaklaşımın, çevresel etkilerin azaltılması ve sürdürülebilir tarım hedefleri bakımından önem taşıdığı ifade edildi.

Kahverengi kokarca, özellikle fındık üretimi açısından taşıdığı risk nedeniyle Karadeniz Bölgesi'nde yakından takip ediliyor. Zararlının farklı bitkisel ürünlerde de ekonomik kayıplara yol açabilmesi nedeniyle çalışmaların çok sayıda ili kapsayacak biçimde planlandığı kaydedildi.

2025'te 1 milyon 156 bin samuray arısı salındı

Yumaklı, samuray arısı salım çalışmalarının önceki yıllarda da genişletildiğini belirtti. Buna göre 2025 yılında uygulamanın yapıldığı il sayısı 40'a çıkarıldı ve yaklaşık 1 milyon 156 bin samuray arısı doğaya salındı.

Bakan, bu uygulamanın dünya ölçeğinde dikkat çeken parazitoit salım çalışmaları arasında bulunduğunu ifade etti. Samuray arısı, zararlının yumurtaları üzerinde etkili olan bir parazitoit türü olarak biyolojik mücadelede kullanılıyor. Bu yöntemle zararlının çoğalmasının doğal yollarla sınırlandırılması amaçlanıyor.

2026 yılında yapılan 1 milyon 650 bin adetlik salım ise biyolojik mücadele kapasitesinin artırıldığını gösterdi. Bakanlık, salım yapılan alanlarda samuray arılarının etkinliğini ve zararlının popülasyonundaki değişimi izlemeyi sürdürecek.

40 ilde farklı yöntemler bir arada kullanılıyor

Bakanlığın açıklamasında, 40 ilde önceliğin biyolojik mücadeleye verildiği bildirildi. Popülasyon yoğunluğunun ekonomik zarar eşiğini aştığı alanlarda ise kimyasal mücadele uygulamalarına başvuruluyor. Bu uygulamaların, teknik kriterler ve bölgesel ihtiyaçlar doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtildi.

Sonbahar döneminde Karadeniz ve Marmara bölgelerindeki bulaşık alanlarda feromon tuzaklarla cezbet-öldür yöntemi de uygulanıyor. Feromon tuzaklar, zararlıyı belirli bir noktaya çekerek kontrol altına alınmasına yardımcı oluyor. Böylece hem popülasyon takibi yapılıyor hem de zararlının yayılımının azaltılması hedefleniyor.

Kahverengi kokarca mücadelesinde kullanılacak yöntemin belirlenmesinde üretim alanının durumu, zararlının yoğunluğu ve dönemsel koşullar dikkate alınıyor. Bakanlık, özellikle ekonomik zarar eşiğinin altında kalan alanlarda biyolojik ve biyoteknik yöntemlerin öne çıkarıldığını bildirdi.

859 bin 329 hanede kışlak mücadelesi yapıldı

Zararlının kışlama davranışı da mücadele programının önemli başlıklarından biri oldu. Kahverengi kokarcanın soğuk dönemlerde ev, ahır, samanlık, serender, merek ve depo gibi korunaklı alanlara yöneldiği belirtiliyor. Bakanlık, bu alanlarda yürütülen çalışmalarla bir sonraki üretim dönemindeki popülasyonun azaltılmasını amaçlıyor.

Yumaklı'nın verdiği bilgiye göre, 2026 yılında 859 bin 329 hanede kışlak mücadelesi gerçekleştirildi. Kışlak mücadelesi, zararlının bahar döneminde yeniden tarım alanlarına yayılmadan önce kontrol edilmesine yönelik uygulamalar arasında yer alıyor.

Bu çalışmaların üreticilerin katılımı ve yerel düzeyde yürütülen bilgilendirme faaliyetleriyle desteklendiği aktarıldı. Bakanlık, vatandaşların ve üreticilerin korunaklı alanlarda zararlıyı fark etmeleri halinde uygun mücadele yöntemleri konusunda bilgilendirildiğini kaydetti.

Azerbaycan'a 20 bin samuray arısı gönderildi

Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, biyolojik mücadele alanındaki bilgi birikiminin bölge ülkeleriyle paylaşıldığını da açıkladı. Türkiye'nin, parazitoit üretimi ve salımı konusundaki teknik tecrübesini Gürcistan ve Azerbaycan'daki çalışmalar için kullandığı belirtildi.

Bu kapsamda Türkiye'de üretilen 20 bin samuray arısı Azerbaycan'a gönderildi. Azerbaycan'daki ilk parazitoit salımının 7 Temmuz 2026 tarihinde, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne bağlı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü personelinin teknik desteğiyle yapıldığı bildirildi.

Bakan Yumaklı, Türkiye'nin geliştirdiği entegre mücadele modeli ile biyolojik mücadele uygulamalarının bölge ülkeleri tarafından yakından izlendiğini ifade etti. Uluslararası teknik iş birliğinin, sınır aşan tarımsal zararlılarla mücadelede ortak kapasitenin geliştirilmesine katkı sunması bekleniyor.

Üreticilere eğitim ve bilgilendirme çalışmaları sürüyor

Bakanlık, Kahverengi Kokarca ile Ülkesel Entegre Mücadele Yönetimi Projesi kapsamında üreticilere yönelik eğitim faaliyetleri de yürütüyor. Eğitimlerde zararlının biyolojisi, kışlak alanlarının tespiti, mekanik mücadele yöntemleri ve alınması gereken koruyucu önlemler anlatılıyor.

Yetkililer, kahverengi kokarca ile mücadelede üreticilerin doğru zamanda ve doğru yöntemle hareket etmesinin önemine dikkati çekiyor. Bu nedenle eğitimlerin, zararlının görüldüğü alanlarda bilinç düzeyini artırmaya odaklandığı belirtildi.

Biyolojik mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla hazırlanan broşürler de üreticilere ve vatandaşlara dağıtılıyor. Bakanlık, bu faaliyetlerle sürdürülebilir mücadele yöntemlerinin teşvik edilmesini ve üreticilerin uygulamalara daha etkin katılım sağlamasını hedefliyor.

Fındıkta verim ve kalite kayıpları için iki proje başlatıldı

Yumaklı, 2026 itibarıyla kahverengi kokarca zararının bilimsel yönleriyle incelenmesi amacıyla iki yeni projenin başlatıldığını duyurdu. İlk proje, zararlının fındıkta neden olduğu verim ve kalite kayıplarının ekonomik analizini yapmayı ve kimyasal mücadele zamanlamasını optimize etmeyi amaçlıyor.

“Kahverengi Kokarcanın Fındıkta Verim ve Kalite Kayıplarının Ekonomik Analizi ve Kimyasal Mücadele Optimizasyonu Projesi” kapsamında ekonomik zarar eşiği ile en uygun kimyasal mücadele döneminin belirlenmesi planlanıyor. Elde edilecek sonuçların karar destek sistemlerine aktarılması ve üretici koşullarında yaygınlaştırılması hedefleniyor.

İkinci proje ise zararlının farklı konukçu bitkilerdeki zarar potansiyelini, popülasyon dinamiklerini ve kritik mücadele dönemlerini ortaya koymaya yönelik hazırlandı. Bu verilerin tahmin-uyarı sistemleri ile entegre mücadele programlarının geliştirilmesinde kullanılması öngörülüyor.

Bakanlık, kahverengi kokarca nedeniyle tarımsal üretimde oluşabilecek kayıpların azaltılması için izleme, eğitim, biyolojik mücadele ve bilimsel araştırma çalışmalarını birlikte sürdüreceğini bildirdi. Uygulamaların sonuçları, samuray arılarının etkinliği ve rekolte üzerindeki etkiler yıllık olarak değerlendirilecek.